Bendik+og+Årolilja

Kilde http://www.bokselskap.no/boker/middelalderballader/bendik ||  ||
 * Tilbake til Ballader ||  || =Bendik og Årolilja= ||   ||
 * [[image:bendik.jpg width="181" height="248"]] ||  || [[image:Årolilja.png]]
 * ||  || media type="file" key="aarolilja2014.mp3"1. vers a capella (Sunget av Siri Randem)

Bendik rid åt Sølondo, ville han skòa møy; han var kje lagje til att'e koma, difyr så laut han døy. ‑ Årolilja, kvi søv'e du så lengje? ||  || ville han skòa viv; han var kje lagje til att'e koma, difyr så let han liv. ||  || meir hell ei liti stund: han vitja uti møyesalen så brå er belelund. ||  || meir hell måna'r tvo; han vitja kongjens dotter med så stor elskog. ||  || både til og ifrå: «Den som de i i løyndo trør, han skò kje livet få!» ||  || både breie og håge: «Den som dei i løyndo trør, han skò livet låte!» ||  || han var kje guten fælen: «Eg skò trøa gullbrautine fyre kongjens augo bæe!» ||  ||
 * || 2 || Bendik rid åt Sølondo,
 * || 3 || Han var kje i konungs-garde
 * || 4 || Han var kje i konungs-garde
 * || 5 || Kongjen byggjer gullbrautine
 * || 6 || Kongjen byggjer gullbrautine
 * || 7 || Til svòra raustan Bendik,

II og veider den ville hjort, om notti vitjar han jomfruva med åst og elskogs-ord. || og veider den ville rå, om notti vitjar han jomfruva det gjeld'e hass livet på. || som epli dei dryp på kviste - sæl er den som deg må få, gud bære den som skò misse!» || som eg sat uti solskin bjarte; når eg og du me skyljast åt, då rivnar båe hug og hjarta. || som eg sat uti solskin bjarte; når eg og du me finnast att, då gledast båe hug og hjarta.» ||
 * [[image:bendik-2.jpg width="168" height="93"]] || 8 || Om dagjen rid Bendik i skogjen ut
 * || 9 || Om dagjen rid Bendik i skogjen ut
 * || 10 || «Eg tikje så vent om ditt gule hår,
 * || 11 || «Eg tikje så, når eg sit hjå deg,
 * || 12 || Eg tikje så, når eg sit hjå deg,

III

kler han seg på så brått: «Gud skò fyr mine draumo råde, eg drøymde så vondt i nott. || - Gud fyr mine draumo råde! om raustan Bendik og Årolilja, eg drøymde vondt om dei båe.» || seie han tidend ifrå: «Bendik trør gullbrautine foruta kongjens råd.» || slær sin neve i bord: «Bendik skò inkje livet njote, om eg vann all verdsens jord. || ho er tekt'e med bly: Bendik skò inkje livet njote, om ho var tri gongjir ny! || ho glimar av gull: Bendik skò inkje livet njote, om ho var tri gongjir full!» || gjeng'e sin faren imot: «Kvi er du ute i otta, fyrr opp ris bjartan sol?» || eg vil min mågjen vitje. Det tikje meg veslaste vera, eg må kje bryllaupet drikke.» || falt fyre sin fa'er på kne: «Høyre du det, min sæle fa'er, Bendik så gjeve du me'!» || eg vil deg inkje høyre! Det samer så ille mitt gode sverd å rjodast i kvende-drøyre.» ||
 * [[image:balladebendik.jpg width="166" height="96"]] || 13 || Opp stend kongjen av Sølondo,
 * || 14 || Eg heve drøymt så vondt i nott
 * || 15 || Inn kjem kongjens smådreng,
 * || 16 || Det var kongjen av Sølondo,
 * || 17 || Olavskyrkja i Trondheim
 * || 18 || Olavskyrkja i Trondheim
 * || IV ||  ||
 * || 19 || Ut kjem ho Årolilja,
 * || 20 || «Di er eg ute i otta:
 * || 21 || Det var ho Årolilja,
 * || 22 || «Gakk bort ifrå meg, Årolilja,

V

slo han imot golv; femten var dei bastetaugjir ikring hass kvite hold. || batt han med taug og reip: om dei var alli så sterke, Bendik dei sund'e sleit. || batt han med reip og taug: om dei var alli så sterke, Bendik dei sund'e braut. || alt med si falske råd: «Dé tek Åroliljas gule hår, så kan dé fangjen få! || og bind ikring hendan' kvite! Så stend'e hugjen isama runnen han nennest kje håret slite!» || og batt ikring Bendiks hånd: «Fyrr eg skò dette sund'e slite, fyrr skò eg døy i bònd! ||
 * [[image:årolilja.jpg width="167" height="244"]] || 23 || Dei toke raustan Bendik,
 * || 24 || Dei toke raustan Bendik,
 * || 25 || Dei toke raustan Bendik,
 * || 26 || Fram så kjem'e smådrengjen,
 * || 27 || Dé tek Åroliljas gule hår
 * || 28 || Dei toke Åroliljas gule hår

VI ho stod i silkje grøn: «Eg bed deg, kjære herren min at du vil veite meg bøn! || og inkje frå fjørustein, du tok meg frå min fa'ers garde og så ven ein festarsvein. || då du flutte meg frå monno: du sille inkje nekte meg den fysste bøn hell onno? || då du flutte meg av stad: kvòr den bøn som eg bad deg, sille alltid vera ja?» || den fysste bøni hell den are. Men Bendik skò inkje livet få, om det galdt om 'kon alle! || skò alltid vera ja - foruta Bendik sill' livet njote: det gjeng eg alli ifrå! » ||
 * [[image:middelalder-5.jpg width="167" height="176"]] || 29 || Inn kom Mari dròningji,
 * || 30 || Du flutte meg inkje frå skorvir
 * || 31 || Minnest du hot du lova,
 * || 32 || Minnest du hot du lova,
 * || 33 || «Eg skò inkje nekte deg
 * || 34 || Kvòr den bøn som du meg bed,

VII

alt det som beda kunna mannen utor mannheimen og fiskjen på havsens grunnar. || alt det som beda må engjilen av himmerikje og hindi, i haga låg. || alt det som ha'e mål fuglen på villan kvisten og bånet, i vogga låg. || alt det som ha'e liv - trei utor grøne skogjen og bloman' i fagerli. || slær sin neve i bord: «Bendik skò inkje livet njote fyr alle bønir på jord! » ||
 * [[image:dronninga.jpg width="165" height="228"]] || 35 || Dei bad fyr raustan Bendik,
 * || 36 || Dei bad fyr raustan Bendik,
 * || 37 || Dei bad fyr raustan Bendik,
 * || 38 || Dei bad fyr raustan Bendik,
 * || 39 || Det var kongjen av Sølondo,

VIII

han skaut gull av hende: «Hogg du, Hauk, mitt hovud av du er min nærskylde frende!» || - det totte alle under beltet sprang av mjåryggjen, og sylgja den flaug sund'e || bar ljos på altarbord: beltet sprang av mjåryggjen, og hjartae' flaut i blod. || gråt inkje fyr meg leng'! Eg tikje hjartae' i meg brenn'e, når eg ser dine tårir renn.» || og set'e på silkjeluve, Hauk han hoggje hovudet av, og drengjen falt på gruve. || der laut han Bendik døy; i kyrkja, fyre altaren, der sprakk hass vene møy. || der let han Bendik liv; i kyrkja, fyre altaren, der sprakk hass vene viv. ||
 * [[image:hoggebendik.jpg width="154" height="143"]] || 40 || Det var raustan Bendik,
 * || 41 || Så gret ho Årolilja,
 * || 42 || Så gret ho Årolilja,
 * || 43 || «Årolilja, Årolilja,
 * || 44 || Årolilja kjember hass gule hår
 * || 45 || Utfyre kyrkjedynni
 * || 46 || Utfyre kyrkjedynni

IX tala til drengjine små: «Dé gangje i loftet til Årolilja og sei 'a inn fyr meg gå! » || seie dei tidend ifrå: «Død er unge Årolilja, ligg unde kvislar blå.» || studde ho seg med bord: «Du var verd liva einsmall'e utpå ein øydeskog! || så stolt'e som du står: inkje hev du dotter, alli fær du måg!» || at hugjen ha vori så sterk, inkje ha Bendik silt livet låti fyr alt det i verdi er! || at åstin' ha vori så heit, inkje ha Bendik silt livet låti fyr alt i verdi eg veit! || ho er tekt'e med bly: inkje ha Bendik silt livet låti, om ho var tri gongjir ny. || ho glimar av gull: inkje ha Bendik silt livet låti, om ho var tri gongjir full.» || rann tårir på sylvspente sko: «Gud forlåte deg, herren min! Ette-sia er du god.» || X
 * [[image:dødåro.jpg width="152" height="168"]] || 47 || Det var kongjen av Sølondo,
 * || 48 || Att'e kjeme smådrengjin',
 * || 49 || Opp reis Mari dròningji,
 * || 50 || Høyr du det, du kongjen,
 * || 51 || «Ha' eg visst dette i gjår,
 * || 52 || Ha' eg visst dette i gjår,
 * || 53 || Olavskyrkja i Trondheim
 * || 54 || Olavskyrkja i Trondheim
 * || 55 || Svara Mari dròningji,

og Årolilja sunna, det voks opp av deires grefti tvo fagre liljerunnar. || tvo fagre liljegreinir; dei krøktest i hop ivi kyrkjedynni der stend dei kongjen åt meine. || dei fagre tvo liljeblomar; dei krøktest i hop ivi kyrkjesvoli der stend dei kongjen til domar. - Årolilja, kvi søv'e du så lengje. ||
 * [[image:middelalderkirke.jpg width="151" height="112"]] || 56 || Bendik la dei norda kyrkja
 * || 57 || Det voks opp av deires grefti
 * || 58 || Det voks opp av deires grefti
 * ||  || =Ressurser= ||
 * ||  || [[file:middelalderballader.pdf]] ||
 * ||  || http://www.dokpro.uio.no/Kalmarunionen/jukebox.htm ||
 * ||  || =Video= ||
 * ||  || media type="custom" key="24074216" ||
 * ||  || media type="youtube" key="GekKPIcoBlQ" height="385" width="480" ||
 * ||  || media type="youtube" key="GekKPIcoBlQ" height="385" width="480" ||


 * Kilde: http://www.fag.hiof.no/lu/fag/norsk/skut_norsk1/103/lev/Folkediktning/Kompendium.htm ||